<\/p>\n
W 1906 r. zmar\u0142 Hieronim \u0141opaci\u0144ski, lubelski nauczyciel gimnazjalny, bibliofil, badacz i uczony. Pozostawi\u0142 po sobie wspania\u0142\u0105 bibliotek\u0119 licz\u0105c\u0105 ok. 12 tys. tom\u00f3w. Nie mia\u0142 spadkobiercy. Po pogrzebie, na spotkaniu w domu zmar\u0142ego, zrodzi\u0142a si\u0119 idea powo\u0142ania, dzi\u0119ki jego zbiorom, biblioteki publicznej, dost\u0119pnej dla wszystkich. Konkretyzacj\u0105 tych ustale\u0144 by\u0142a decyzja o powo\u0142aniu Towarzystwo Biblioteki Publicznej im. Hieronima \u0141opaci\u0144skiego.<\/p>\n
Spraw\u0105 ta zaj\u0119li si\u0119 uczestnicy spotkanie i kr\u0105g os\u00f3b z nimi zwi\u0105zanych. Rozpocz\u0119to propagowanie idei w prasie, w\u015br\u00f3d znajomych, poprzez istniej\u0105ce organizacje, wykorzystywano osobiste kontakty. Powo\u0142ano grup\u0119 inicjatywn\u0105, kt\u00f3ra wyst\u0105pi\u0142a do w\u0142adz carskich o formaln\u0105 legalizacj\u0119. Po kilku miesi\u0105cach stara\u0144, na pocz\u0105tku 1907 r. nast\u0105pi\u0142a rejestracja, a w maju 1907 r. odby\u0142o si\u0119 pierwsze zebranie organizacyjne nowego Towarzystwa. Dzie\u0144 ten szybko przyj\u0119to jako pocz\u0105tek dzia\u0142alno\u015bci Biblioteki Publicznej im Hieronima \u0141opaci\u0144skiego. Inicjator\u00f3w nie zrazi\u0142 ogrom zada\u0144. Zacz\u0105tkiem by\u0142 tylko ksi\u0119gozbi\u00f3r (wart 15-20 tys. rubli), za kt\u00f3ry w kr\u00f3tkim czasie nale\u017ca\u0142o zap\u0142aci\u0107 5000 rubli.<\/p>\n
Znale\u017ali si\u0119 ludzie, kt\u00f3rzy podj\u0119li si\u0119 zadania powo\u0142ania Biblioteki, przygotowania jej do dzia\u0142ania (udost\u0119pnienia), zapewnienia \u015brodk\u00f3w materialnych na funkcjonowanie i dalszy rozw\u00f3j. By\u0142a to pierwsza generacja dzia\u0142aczy i aktywist\u00f3w Towarzystwa. Tworzyli j\u0105 \u00f3wcze\u015bni spo\u0142ecznicy, nadaj\u0105cy ton \u017cyciu spo\u0142ecznemu, gospodarczemu i kulturalnemu, jednostki o uznanym autorytecie, m.in. lekarze: Aleksander Jaworowski, Kazimierz Jaczewski, Mieczys\u0142aw Biernacki, Edmund Sachs,
\nprzemys\u0142owcy: Juliusz Vetter, Henryk Krause, bankowcy: Tadeusz Piotrowski, adwokaci i s\u0119dziowie: W\u0142adys\u0142aw Karwowski, W\u0142adys\u0142aw Przegali\u0144ski, W\u0142adys\u0142aw Modrzewski, a tak\u017ce grupa ziemian z terenu guberni: Nikodem Budny, Stanis\u0142aw Cywinski, Jan Kleniewski, Stefan Kowerski i wielu, wielu innych. \u0141\u0105cznie cz\u0142onk\u00f3w za\u0142o\u017cycieli (wp\u0142acaj\u0105cych co najmniej 25 rubli, bo byli jeszcze cz\u0142onkowie rzeczywi\u015bci, wp\u0142acaj\u0105cy sk\u0142adk\u0119 w wys. 4-6 rubli) w roku 1907 by\u0142o 92. W roku 1919 liczba cz\u0142onk\u00f3w Towarzystwa przekroczy\u0142a 400 os\u00f3b. W tym pierwszym pionierskim okresie: uruchomiono Bibliotek\u0119, opracowano zbiory, znacz\u0105co powi\u0119kszono istniej\u0105cy zas\u00f3b, sp\u0142acono ksi\u0119gozbi\u00f3r \u0141opaci\u0144skiego, my\u015blano o budowie w\u0142asnego gmachu.<\/p>\n
I wojna \u015bwiatowa podci\u0119\u0142a rozw\u00f3j Towarzystwa. Bogate legaty i zapisy testamentowe przeznaczone na budow\u0119 Biblioteki zdewaluowa\u0142y si\u0119, wyczerpa\u0142y si\u0119 mo\u017cliwo\u015bci finansowe mieszka\u0144c\u00f3w zubo\u017conych przez wojn\u0119, inne by\u0142y te\u017c preferencje spo\u0142eczne. Kurczy\u0142a si\u0119 dotychczasowa baza spo\u0142eczna Towarzystwa, spada\u0107 zacz\u0119\u0142a liczba cz\u0142onk\u00f3w, zwi\u0119kszy\u0142y si\u0119 k\u0142opoty finansowe. Aby ratowa\u0107 Bibliotek\u0119 przed upadkiem, zwr\u00f3cono si\u0119 o wsparcie do w\u0142adz pa\u0144stwowych i miasta Lublina. W gronie nowych cz\u0142onk\u00f3w i dzia\u0142aczy pojawili si\u0119 wtedy pracownicy naukowi Uniwersytetu Lubelskiego, uczeni i nauczyciele, dzia\u0142acze kulturalni. Znacz\u0105ce nazwiska to: prof. Leon Bia\u0142kowski, ks. Ludwik Zalewski, prof. Mieczys\u0142aw Pop\u0142awski, dr Feliks Araszkiewicz, Tadeusz Ci\u015bwicki, prawnik, dzia\u0142acz spo\u0142eczny i polityczny, Jan Turczynowicz, adwokat, Daniel \u015aliwicki, redaktor \u201eZiemi Lubelskiej\u201d. Podstawowym problemem by\u0142a w dalszym ci\u0105gu sprawa \u015brodk\u00f3w na dzia\u0142alno\u015b\u0107, zw\u0142aszcza w okresie kryzysu gospodarczego z lat 1929-1933, kiedy dosz\u0142o do sytuacji, \u017ce w kasie Towarzystwa by\u0142a tylko z\u0142ot\u00f3wka. Najwi\u0119kszym osi\u0105gni\u0119ciem by\u0142o ulokowanie Biblioteki we w\u0142asnym lokalu w 1939 r.<\/p>\n
Wojna oznacza\u0142a przerwanie dzia\u0142alno\u015bci Towarzystwa (Niemcy rozwi\u0105zali wszystkie organizacje), ale nie Biblioteki.<\/p>\n
Po wojnie Biblioteka wznowi\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 w 1944 r., a Towarzystwo dopiero na pocz\u0105tku 1947 r. i to na \u017c\u0105danie Ministerstwa O\u015bwiaty. Ale by\u0142 to ju\u017c cie\u0144 dawnej organizacji, niewielu te\u017c pozosta\u0142o dawnych cz\u0142onk\u00f3w. Now\u0105, trzeci\u0105 ju\u017c generacj\u0119 ludzi odpowiedzialnych za Bibliotek\u0119 (w zupe\u0142nie zmienionych warunkach) tworzyli g\u0142ownie urz\u0119dnicy zwi\u0105zani z o\u015bwiat\u0105 i kultur\u0105, dzia\u0142acze kulturalni, kilku cz\u0142onk\u00f3w
\nprzedwojennego sk\u0142adu. Najwa\u017cniejsze nazwiska to: J\u00f3zef Steliga, Stanis\u0142aw Oczkowski, Walenty Radzymi\u0144ski, Stefan Wojciechowski, potem Maria i Henryk Gawareccy. Jedyn\u0105 kwesti\u0105, kt\u00f3r\u0105 w\u0142a\u015bciwie \u017cyli cz\u0142onkowie organizacji, by\u0142o zdobycie pieni\u0119dzy na utrzymanie Biblioteki (uciekano si\u0119 m.in. do po\u017cyczek i prywatnych darowizn cz\u0142onk\u00f3w Zarz\u0105du. Godzono si\u0119 na w\u0142\u0105czenie Biblioteki w sk\u0142ad sieci bibliotek publicznych. W sierpniu 1948 r. bibliotek\u0119 (zbiory) przekazano w depozyt miastu, a w rok p\u00f3\u017aniej ju\u017c na zasadzie pe\u0142nej w\u0142asno\u015bci. Towarzystwo dzia\u0142a\u0142o jeszcze przez lat 14, po czym zaprzesta\u0142o dzia\u0142alno\u015bci.<\/p>\n
W 2002 r. powsta\u0142o (drugie) Towarzystwo Biblioteki Publicznej im. Hieronima \u0141opaci\u0144skiego, kt\u00f3re kontynuuje chlubne tradycje swej imienniczki i poprzedniczki sprzed kilkudziesi\u0119ciu lat. Liczy 55 cz\u0142onk\u00f3w.
\nW sk\u0142ad obecnego Zarz\u0105du Towarzystwa, wybranego 14 kwietnia 2025 r., wchodz\u0105: Andrzej Zdunek – Prezes, Andrzej Wac-W\u0142odarczyk – Wiceprezes, Bo\u017cena Lech-Jab\u0142o\u0144ska – Sekretarz, Krzysztof Chachaj – Skarbnik i Grzegorz Winnicki – Cz\u0142onek Zarz\u0105du.
\nKomisja Rewizyjna: Justyna Kasperczuk – Przewodnicz\u0105ca, Zdzis\u0142aw Biele\u0144 – Cz\u0142onek Komisji, Joanna Chapska – Cz\u0142onek Komisji.<\/p>\n
Towarzystwo ch\u0119tnie powita w swoich szeregach nowych cz\u0142onk\u00f3w. Zainteresowani mog\u0105 kontaktowa\u0107 si\u0119 telefonicznie Prezes Towarzystwa tel. 600481838, Skarbnik tel. 692496138.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":18,"featured_media":0,"parent":11538,"menu_order":37,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"template-noleft.php","meta":{"_tec_requires_first_save":true,"_crdt_document":"","pgc_sgb_lightbox_settings":"","_EventAllDay":false,"_EventTimezone":"","_EventStartDate":"","_EventEndDate":"","_EventStartDateUTC":"","_EventEndDateUTC":"","_EventShowMap":false,"_EventShowMapLink":false,"_EventURL":"","_EventCost":"","_EventCostDescription":"","_EventCurrencySymbol":"","_EventCurrencyCode":"","_EventCurrencyPosition":"","_EventDateTimeSeparator":"","_EventTimeRangeSeparator":"","_EventOrganizerID":[],"_EventVenueID":[],"_OrganizerEmail":"","_OrganizerPhone":"","_OrganizerWebsite":"","_VenueAddress":"","_VenueCity":"","_VenueCountry":"","_VenueProvince":"","_VenueState":"","_VenueZip":"","_VenuePhone":"","_VenueURL":"","_VenueStateProvince":"","_VenueLat":"","_VenueLng":"","_VenueShowMap":false,"_VenueShowMapLink":false,"_tribe_blocks_recurrence_rules":"","_tribe_blocks_recurrence_description":"","_tribe_blocks_recurrence_exclusions":"","footnotes":""},"class_list":["post-11548","page","type-page","status-publish","hentry"],"publishpress_future_action":{"enabled":false,"date":"2026-04-18 12:36:14","action":"change-status","newStatus":"draft","terms":[],"taxonomy":"","extraData":[]},"publishpress_future_workflow_manual_trigger":{"enabledWorkflows":[]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wbp.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/11548","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wbp.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/wbp.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wbp.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/18"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wbp.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11548"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/wbp.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/11548\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":78630,"href":"https:\/\/wbp.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/11548\/revisions\/78630"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wbp.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/11538"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wbp.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11548"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}