{"id":32379,"date":"2021-10-19T11:40:42","date_gmt":"2021-10-19T09:40:42","guid":{"rendered":"https:\/\/wbp.lublin.pl\/?p=32379"},"modified":"2023-06-26T08:00:36","modified_gmt":"2023-06-26T06:00:36","slug":"fotorelacja-z-wernisazu-wystawy-tak-daleko-a-tak-blisko-lotwa-i-polska-wiecej-niz-100-lat-wspolnej-historii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wbp.lublin.pl\/index.php\/2021\/10\/19\/fotorelacja-z-wernisazu-wystawy-tak-daleko-a-tak-blisko-lotwa-i-polska-wiecej-niz-100-lat-wspolnej-historii\/","title":{"rendered":"Fotorelacja z wernisa\u017cu wystawy „Tak daleko, a tak blisko. \u0141otwa i Polska. Wi\u0119cej ni\u017c 100 lat wsp\u00f3lnej historii”"},"content":{"rendered":"

Tak daleko a tak blisko. \u0141otwa i Polska. Wi\u0119cej ni\u017c 100 lat wsp\u00f3lnej historii\n<\/em><\/strong>Tik t\u0101lu, bet tom\u0113r tik tuvu. Latvijaun Polija. <\/em><\/strong>Vair\u0101kk\u0101 100 gaduskop\u012bgav\u0113sture <\/em><\/strong>Latvia and Poland\nSo far away and yet so close. More than 100 years of common history<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n\n

15 pa\u017adziernika 2021 roku\u00a0 w Galerii Biblioteki odby\u0142 si\u0119 wernisa\u017c wystawy „<\/strong><\/span>Tak daleko, a tak blisko. <\/span>\u0141otwa i Polska. <\/span><\/strong>Wi\u0119cej ni\u017c 100 lat wsp\u00f3lnej historii”<\/strong>. Wystawa jest obj\u0119ta patronatem Ambasady Republiki \u0141otewskiej w Warszawie.\u00a0<\/strong><\/span><\/span><\/div>\n
Na lubelsk\u0105 ods\u0142on\u0119 wystawy zaprosili:\u00a0Wojew\u00f3dzka Biblioteka Publiczna <\/strong>im. Hieronima \u0141opaci\u0144skiego w Lublinie<\/strong>, Muzeum Regionalne w Vi\u013cace<\/strong> i Pa\u0144stwowe Muzeum Archeologiczne w Warszawie<\/strong>. Wystawa zosta\u0142a przygotowana przez <\/span>Regionalne Muzeum w Vi\u013cace<\/strong> i <\/span>Pa\u0144stwowe Muzeum Archeologiczne w Warszawie <\/strong>przy wsp\u00f3\u0142pracy <\/span>Muzeum Narodowego Historii \u0141otwy w Rydze <\/strong>oraz <\/span>Wojew\u00f3dzkiej Biblioteki Publicznej im. Hieronima \u0141opaci\u0144skiego w Lublinie.\n<\/strong>Kuratorkami wystawy i autorkami scenariusza s\u0105 Anna Bitner-Wr\u00f3blewska <\/strong>i\u00a0<\/span>Rita Gru\u0161eva, <\/strong>projekt plastyczny wystawy przygotowa\u0142 <\/span>Raimonds Vindulis, <\/strong>przek\u0142ad \u0142otewsko-polski tekst\u00f3w opracowa\u0142a <\/span>Firma \u201eSkrivanek\u201d<\/strong>; adiustacja: <\/span>Anna Bitner-Wr\u00f3blewska, <\/strong>przek\u0142ad polsko-angielski: <\/span>Anna Kinecka.\n<\/strong>Zabytki prezentowane na wystawie pochodz\u0105 ze zbior\u00f3w <\/span>Narodowego Muzeum Historii \u0141otwy w Rydze<\/strong>, <\/span>Regionalnego Muzeum w Vi\u013cace<\/strong> i <\/span>Pa\u0144stwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie <\/strong>oraz ko\u015bcio\u0142\u00f3w katolickich w <\/span>Vi\u013cace<\/strong> i <\/span>\u0160\u0137ilb\u0113ni.\u00a0<\/strong><\/span><\/div>\n
Wystawie towarzyszy obszerny katalog, kt\u00f3rego fragmenty prezentujemy poni\u017c<\/strong>ej.<\/span><\/div>\n
\n
\n
<\/div>\n
Ekspozycja b\u0119dzie czynna w godzinach pracy Biblioteki do grudnia 2021 roku.\u00a0<\/strong><\/span><\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
Wernisa\u017c wystawy:<\/a><\/span><\/div>\n
<\/div>\n
Panorama Lubelska TVP Lublin<\/a><\/span><\/div>\n
\n
\n
<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/span>\n\n\n
\n
\n
\n
\"\u0141otwa_obrazek\"<\/span><\/figure>\n<\/div>\n

To pierwsza w Polsce wystawa, kt\u00f3ra tak wieloaspektowo prezentuje wsp\u00f3lne, archeologiczno-historyczne dziedzictwo Polski i \u0141otwy, si\u0119gaj\u0105c do tradycji Rzeczpospolitej Obojga Narod\u00f3w, XIX-wiecznych zryw\u00f3w niepodleg\u0142o\u015bciowych i wsp\u00f3\u0142czesnych kontakt\u00f3w. Kiedy w pocz\u0105tkach 2 po\u0142. XVI w., po zwyci\u0119skich bataliach kr\u00f3la Stefana Batorego ziemie dzisiejszej wschodniej \u0141otwy, tzw. Polskie Inflanty, znalaz\u0142y si\u0119 w granicach Rzeczpospolitej, nikt nie m\u00f3g\u0142 przypuszcza\u0107, i\u017c zwi\u0105zki kulturowe mi\u0119dzy t\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 \u0141otwy (Latgali\u0105\/\u0141atgali\u0105) a ziemiami polskimi b\u0119d\u0105 tak trwa\u0142e.<\/span><\/p>\n

Wystawa prezentuje dzieje Inflant Polskich z perspektywy miasteczka i maj\u0105tku Marienhaus (dzisiejsza Vi\u013caka, p\u00f3\u0142nocno-wschodnia \u0141otwa), kt\u00f3rego pocz\u0105tki si\u0119gaj\u0105 1293 r., kiedy to z rozkazu arcybiskupa Rygi na wyspie na jeziorze o tej samej nazwie zbudowano klasztor-zamek i nadano mu imi\u0119 Dom Marii \u2013 Marienhaus. Od czas\u00f3w Jagiellon\u00f3w po dzie\u0144 dzisiejszy Marienhaus pozosta\u0142 blisko zwi\u0105zany z polsk\u0105 kultur\u0105. W 1559 r. na mocy traktatu mi\u0119dzy arcybiskupem Rygi a kr\u00f3lem Polski, Zygmuntem Augustem zamek Marienhaus znalaz\u0142 si\u0119 w polskich r\u0119kach. Kolejni starostowie maj\u0105tku Marienhaus byli polskimi szlachcicami, dopiero po 1772 r., po pierwszym rozbiorze Rzeczpospolitej, ziemie te zosta\u0142y nadane carskiemu genera\u0142owi. W ko\u0144cu XVIII w. maj\u0105tek odwiedza\u0142 Johann Christoph Brotze, niemiecki pedagog, etnograf i malarz, mieszkaj\u0105cy na sta\u0142e w Rydze. W czasie swoich wizyt w Marienhaus rysowa\u0142 ruiny zamku na wyspie, budynki dworu, scenki z \u017cycia codziennego, mieszka\u0144c\u00f3w w od\u015bwi\u0119tnych strojach. Reprodukcje tych rycin mo\u017cna podziwia\u0107 na wystawie.<\/span><\/p>\n

W pocz\u0105tkach XIX w. w\u0142a\u015bcicielami licz\u0105cego oko\u0142o 45.000 ha maj\u0105tku Marienhaus (najwi\u0119kszy w Latgalii!) zosta\u0142a spolonizowana rodzina hrabi\u00f3w Lippe-Lipskich, kt\u00f3ra przyczyni\u0142a si\u0119 do dynamicznego rozwoju tego regionu, prowadz\u0105c przy tym szerok\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105 (m.in. zak\u0142adaj\u0105c pierwszy w miasteczku szpital). Zbudowano w\u00f3wczas okaza\u0142y neogotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki, plebani\u0119, liczne budynki gospodarcze, stacj\u0119 kolejow\u0105 (Vecumi), oran\u017ceri\u0119, zwierzyniec licz\u0105cy 100 hektar\u00f3w powierzchni. Ogrodnik maj\u0105tku, Stanis\u0142aw Dudzi\u0144ski za\u0142o\u017cy\u0142 pi\u0119kne aleje lipowe, kt\u00f3re zachowa\u0142y si\u0119 do dzi\u015b.<\/span><\/p>\n

Czasy powstania styczniowego szczeg\u00f3lnie bole\u015bnie dotkn\u0119\u0142y Marienhaus, a proces powsta\u0144c\u00f3w z tego regionu przed s\u0105dem wojskowym w Dyneburgu (Daugavpils) by\u0142 jednym z najwi\u0119kszych proces\u00f3w politycznych Rosji w latach 60. XIX w. W\u0142a\u015bcicielka maj\u0105tku, hrabina Adelina (Alina) Lippe-Lipska zosta\u0142a zes\u0142ana na Sybir.<\/span><\/p>\n

Mimo \u017ce po pierwszym rozbiorze Rzeczpospolita Obojga Narod\u00f3w utraci\u0142a Inflanty Polskie na rzecz Rosji, jednak miejscowe ziemia\u0144stwo nie straci\u0142o poczucia wi\u0119zi z dawn\u0105 Rzeczpospolit\u0105. Rozbudzone na fali romantyzmu zainteresowanie przesz\u0142o\u015bci\u0105 stron rodzinnych znalaz\u0142o upust w kolekcjonowaniu zabytk\u00f3w archeologicznych, z kt\u00f3rych wiele trafi\u0142o do zbior\u00f3w najwa\u017cniejszych o\u015brodk\u00f3w kultury polskiej jak Uniwersytet Jagiello\u0144ski czy Akademia Umiej\u0119tno\u015bci w Krakowie. Na wystawie prezentowane s\u0105 niekt\u00f3re z tych eksponat\u00f3w, przy czym najwi\u0119kszy zbi\u00f3r stanowi\u0105 ozdoby, bro\u0144 i przedmioty codziennego u\u017cytku datowane na czasy od X do XVI w., odkryte na cmentarzysku w miasteczku Marienhaus przez polskiego archeologa Zygmunta Glogera (1845\u20131910). Dzi\u015b zabytki z jego wykopalisk w Marienhaus znajduj\u0105 si\u0119 w zbiorach Pa\u0144stwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie. Wystawa jest znakomit\u0105 okazj\u0105, by przypomnie\u0107 sylwetk\u0119 tego wybitnego polskiego naukowca i popularyzatora nauki z 2 po\u0142. XIX i pocz. XX w. By\u0142 etnografem, historykiem, archeologiem, krajoznawc\u0105, publicyst\u0105, kolekcjonerem i dzia\u0142aczem spo\u0142ecznym, autorem licznych artyku\u0142\u00f3w i kilku ksi\u0105\u017cek.<\/span><\/p>\n

Obok Zygmunta Glogera wystawa prezentuje tak\u017ce inne zapomniane postaci, wa\u017cne zar\u00f3wno dla polskiej, jak i \u0142otewskiej kultury \u2013 etnografk\u0119 Stefani\u0119 Ulanowsk\u0105 (1839\u2013?, po 1912), znakomitego historyka i badacza Inflant Gustawa Manteuffla (1832\u20131916) czy zas\u0142u\u017conego dla regionu publicyst\u0119 i pisarza Kazimierza Bujnickiego (1788\u20131878). Ich niezwyk\u0142e \u017cyciorysy z pewno\u015bci\u0105 zas\u0142uguj\u0105 na oddzielne prezentacje w przysz\u0142o\u015bci.<\/span><\/p>\n

W\u015br\u00f3d eksponat\u00f3w archeologicznych uwag\u0119 przyci\u0105gaj\u0105 efektowne znaleziska z XIII\u2013XIV w. odkryte na cmentarzysku w miejscowo\u015bci Da\u0146ilovka w regionie Vi\u013caka, badanego w latach 50. XX w. przez wybitn\u0105 \u0142otewsk\u0105 archeolog, Elvir\u0119 \u0160nore. Na uwag\u0119 zas\u0142uguje m.in. kolia z importowanych muszli kauri uzupe\u0142niona br\u0105zowymi spiralkami i pier\u015bcieniami oraz paciorkami szklanymi. Tego typu ozdoby by\u0142y symbolami presti\u017cu i wyznacznikami wysokiej pozycji spo\u0142ecznej miejscowych elit.<\/span><\/p>\n

Burzliwe czasy I wojny \u015bwiatowej i walk z bolszewikami sprawi\u0142y, i\u017c nie zachowa\u0142o si\u0119 wiele pami\u0105tek po rodzinie hrabi\u00f3w Lippe-Lipskich i spowinowaconej z nimi rodziny Zabie\u0142\u0142\u00f3w. Do dzi\u015b jednak w zbiorach Muzeum Regionalnego w Vi\u013cace znajduje si\u0119 m.in. drewniana matryca do znakowania mas\u0142a wyprodukowanego w folwarku Borys\u00f3w (\u0142ot. Borysova), nale\u017c\u0105cego do maj\u0105tku Marienhaus, a w parafii ko\u015bcio\u0142a w pobliskich Szkie\u0142banach (\u0142ot. \u0160\u0137ilb\u0113ni) przechowywany jest msza\u0142 ofiarowany w 1855 r. przez Jana i Adelin\u0119 (Alin\u0119) Lippe-Lipskich dla ko\u015bcio\u0142a w Marienhaus z nast\u0119puj\u0105c\u0105 dedykacj\u0105: Roku Pa\u0144skiego Tysi\u0105c osiemset pi\u0119\u0107dziesi\u0105tego pi\u0105tego stycznia pierwszego Jan i Alina z Baron\u00f3w Pletenberg Rykow Lipscy, dziedzice na Maryienhauzie, ofiarowali ten Msza\u0142 do ko\u015bcio\u0142a parafialnego Maryienhauzenskiego z intencj\u0105 by \u017cyj\u0105cych Ko\u015bci\u00f3\u0142 ten nie zapomnia\u0142 w swych mod\u0142ach, a po zgonie dusze poleca\u0142 Mi\u0142osierdziu Bo\u017cemu<\/em>. Oba te eksponaty mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 na wystawie. Uwag\u0119 przyci\u0105ga tak\u017ce efektowny ornat z ko\u015bcio\u0142a katolickiego w Vi\u013cace, pochodz\u0105cy z XVII\u2013XVIII w.<\/span><\/p>\n

Szacunek budzi dba\u0142o\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnych w\u0142odarzy miasta Vi\u013caka o polskie dziedzictwo kulturowo-historyczne \u2013 kompleks budynk\u00f3w maj\u0105tku, neogotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki, grobowce hrabi\u00f3w Lippe-Lipskich i Zabie\u0142\u0142\u00f3w, star\u0105 katolick\u0105 plebani\u0119, budynki by\u0142ego szpitala w Vi\u013cace, alej\u0119 lipow\u0105. W ich opinii to w\u0142a\u015bnie owo polskie dziedzictwo decyduje o wyj\u0105tkowo\u015bci miasta. Co ciekawe, w miejscowym dialekcie latgalskim s\u0105 s\u0142owa zapo\u017cyczone z j\u0119zyka polskiego, np. \u010dads \u2013 czad, suk\u0146a \u2013 suknia, oku\u013ceri \u2013 okulary, kilbasa \u2013 kie\u0142basa, pr\u0101ca \u2013 praca, ro\u017eanca \u2013 r\u00f3\u017caniec, parasols \u2013 parasol, ka\u010dka \u2013 kaczka, k\u013ca\u010da \u2013 klacz. Wielu mieszka\u0144c\u00f3w nosi polskie nazwiska.<\/span><\/p>\n

(tekst z katalogu wystawy)<\/span><\/p>\n\n\n

\n\n