Wojciecha Korfantego, Paw\u0142a Edmunda Strzeleckiego, Aleksandra Fredry, <\/strong>
Aleksandry Pi\u0142sudskiej, Maurycego Mochnackiego, <\/strong>
Jadwigi Zamoyskiej i Jerzego Nowosielskiego<\/strong><\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/wbp.lublin.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Wojciech-Korfanty-685x1080.webp\")
poczt\u00f3wka, 1920; \u017ar\u00f3d\u0142o: polona.pl<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
20 kwietnia 2023 r. przypada 150. rocznica urodzin Wojciecha Korfantego<\/strong> \u2013 \u201ejednego z ojc\u00f3w naszej niepodleg\u0142o\u015bci, wielkiego syna \u015bl\u0105skiej ziemi\u201d \u2013 czytamy w dokumencie przyj\u0119tym przez pos\u0142\u00f3w. Korfanty by\u0142 na sta\u0142e zwi\u0105zanym z chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 demokracj\u0105 \u201ewybitnym politykiem, my\u015blicielem spo\u0142ecznym i publicyst\u0105\u201d \u2013 stwierdzi\u0142 Sejm w uchwale. Jeszcze przed odzyskaniem niepodleg\u0142o\u015bci, jako pose\u0142 do niemieckiego Reichstagu g\u0142o\u015bno \u017c\u0105da\u0142 przy\u0142\u0105czenia do Polski ziem zaboru pruskiego, w tym G\u00f3rnego \u015al\u0105ska. W czasach II Rzeczypospolitej by\u0142 cz\u0142onkiem Naczelnej Rady Ludowej, kieruj\u0105cej zwyci\u0119skim Powstaniem Wielkopolskim, a nast\u0119pnie dyktatorem III Powstania \u015al\u0105skiego, w wyniku kt\u00f3rego najbardziej uprzemys\u0142owione tereny G\u00f3rnego \u015al\u0105ska sta\u0142y si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 Polski. W drugiej po\u0142owie 1923 r. by\u0142 wicepremierem rz\u0105du Wincentego Witosa, za\u015b w okresie sanacji sta\u0142 w opozycji, czego wynikiem by\u0142a przymusowa emigracja i pobyt w wi\u0119zieniu. \u201eZawsze wierzy\u0142 w Polsk\u0119, dla kt\u00f3rej po\u015bwi\u0119ci\u0142 ca\u0142e swoje \u017cycie\u201d \u2013 stwierdzi\u0142 Sejm w uchwale.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n W 2023 r. przypada 150. rocznica \u015bmierci Paw\u0142a Edmunda Strzeleckiego<\/strong>. By\u0142 on wybitnym badaczem, podr\u00f3\u017cnikiem, odkrywc\u0105 i filantropem. Jako pierwszy Polak okr\u0105\u017cy\u0142 indywidualnie kul\u0119 ziemsk\u0105 w celach naukowych \u2013 napisali pos\u0142owie w uchwale. Jego podr\u00f3\u017c dooko\u0142a Ziemi rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w 1834 r. Najpierw bada\u0142 tereny dzisiejszych Stan\u00f3w Zjednoczonych, Kanady i Meksyku \u2013 nad jeziorem Ontario odkry\u0142 do dzi\u015b eksploatowane z\u0142o\u017ca rud miedzi. Kolejne badania prowadzi\u0142 w Ameryce Po\u0142udniowej: w Brazylii, Urugwaju i Chile. Kolejnymi eksplorowanymi przez Paw\u0142a Edmunda Strzeleckiego rejonami by\u0142y Polinezja i Hawaje oraz Australia, Nowa Zelandia i Tasmania. Tam r\u00f3wnie\u017c dokona\u0142 wielu odkry\u0107: bada\u0142 Wielkie G\u00f3ry Wododzia\u0142owe, a najwy\u017cszy szczyt kontynentu australijskiego nazwa\u0142 Mount Ko\u015bciuszko, na cze\u015b\u0107 przyw\u00f3dcy insurekcji z 1794 r. Odkry\u0142 i nazwa\u0142 tak\u017ce naj\u017cy\u017aniejszy rejon rolniczy Australii \u2013 Gippsland. Po powrocie do Europy w 1843 r. opublikowa\u0142 wyniki swoich bada\u0144. Ostatecznie osiad\u0142 w Zjednoczonym Kr\u00f3lestwie, gdzie zosta\u0142 cz\u0142onkiem presti\u017cowych towarzystw naukowych, anga\u017cowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce w dzia\u0142ania dobroczynne, m.in. dzia\u0142aj\u0105c na rzecz do\u017cywiania dzieci w okresie Wielkiego G\u0142odu w Irlandii.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n W roku 2023 obchodzi\u0107 b\u0119dziemy 230. rocznic\u0119 urodzin Aleksandra Fredry<\/strong> \u2013 \u201ewywodz\u0105cego si\u0119 ze starej rodziny szlacheckiej o kilkusetletniej tradycji najwybitniejszego polskiego komediopisarza, a tak\u017ce pami\u0119tnikarza, poety oraz \u017co\u0142nierza kampanii napoleo\u0144skich\u201d \u2013 napisa\u0142 Sejm w uchwalonym dokumencie. Jak zaznaczyli pos\u0142owie, Fredro jako 16-letni ch\u0142opiec wst\u0105pi\u0142 na ochotnika do armii Ksi\u0119stwa Warszawskiego, dowodzonej przez ksi\u0119cia J\u00f3zefa Poniatowskiego. By\u0142 uczestnikiem wyprawy na Moskw\u0119 w 1812 r., a za m\u0119stwo zosta\u0142 odznaczony orderami Virtuti Militari oraz Legii Honorowej. Jednak najbardziej znany jest z tw\u00f3rczo\u015bci literackiej. By\u0142 tw\u00f3rc\u0105 oryginalnej polskiej komedii, autorem kilkudziesi\u0119ciu utwor\u00f3w scenicznych wystawianych w teatrach Warszawy, Krakowa i Lwowa. Zadebiutowa\u0142 w 1815 r. jednoakt\u00f3wk\u0105 \u201eIntryga na pr\u0119dce czyli nie ma z\u0142ego bez dobrego\u201d. Sejm przypomnia\u0142 w uchwale najwi\u0119ksze komedie Fredry, m.in. \u201e\u015aluby panie\u0144sie czyli magnetyzm serca\u201d, \u201eZemst\u0119\u201d, \u201ePana Jowialskiego\u201d czy bajki i wiersze dla dzieci: \u201eMa\u0142pa w k\u0105pieli\u201d, \u201ePawe\u0142 i Gawe\u0142\u201d, \u201eOsio\u0142kowi w \u017c\u0142oby dano\u201d.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n \u201eCivis Polonus. Hostem Moscoviensem\u201d \u2013 \u201eObywatel polski, wr\u00f3g Moskwy\u201d g\u0142osi napis na grobie Maurycego Mochnackiego<\/strong> w Auxerre \u2013 podkre\u015blili pos\u0142owie w kolejnej uchwale. 13 wrze\u015bnia 2023 r. przypada 220. rocznica urodzin tego \u201ekonspiratora, dziennikarza, krytyka literackiego, pianisty, cz\u0142onka niemal wszystkich \u00f3wczesnych tajnych sprzysi\u0119\u017ce\u0144 przeciw Rosji w Warszawie i \u017co\u0142nierza Powstania Listopadowego, odznaczonego Virtuti Militari, wielokrotnie rannego w kolejnych bitwach z Moskalami\u201d \u2013 g\u0142osi tre\u015b\u0107 przyj\u0119tego przez Sejm dokumentu. By\u0142 uczestnikiem walk pod Olszynk\u0105 Grochowsk\u0105, Ostro\u0142\u0119k\u0105, Wawrem, Okuniewem i nad Liwcem. Po upadku Powstania zmuszony zosta\u0142 do emigracji: carat skaza\u0142 go zaocznie na \u015bmier\u0107 przez powieszenie. \u201eTyranii Rosji przeciwstawia\u0142 polskie umi\u0142owanie wolno\u015bci\u201d \u2013 napisali pos\u0142owie. \u201eDo dzi\u015b wiele z jego diagnoz na temat natury Rosji i jej imperialistycznych d\u0105\u017ce\u0144 zwi\u0105zanych zwykle tak\u017ce z kulturowym barbarzy\u0144stwem nie straci\u0142o na aktualno\u015bci\u201d \u2013 podkre\u015bli\u0142 Sejm.<\/p>\n\n\n Rok 2023 b\u0119dzie rokiem sze\u015b\u0107dziesi\u0119ciolecia \u015bmierci Aleksandry Pi\u0142sudskiej<\/strong>, z domu Szczerbi\u0144skiej \u2013 dzia\u0142aczki niepodleg\u0142o\u015bciowej, cz\u0142onkini Polskiej Organizacji Wojskowej i Polskiej Partii Socjalistycznej, odznaczonej za m\u0119stwo orderami Virtuti Militari, Odrodzenia Polski oraz Krzy\u017cem Niepodleg\u0142o\u015bci. Dzia\u0142a\u0142a w Organizacji Bojowej PPS, by\u0142a te\u017c dzia\u0142aczk\u0105 spo\u0142eczn\u0105, wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a ze Zwi\u0105zkiem Strzeleckim. W czasie I wojny \u015bwiatowej wst\u0105pi\u0142a do Legion\u00f3w Polskich, by\u0142a komendantk\u0105 kurierek legionowych. Za dzia\u0142alno\u015b\u0107 w POW aresztowana i internowana w Szczypiornie. W 1918 roku urodzi\u0142a c\u00f3rk\u0119 Wand\u0119, a w 1920 \u2013 Jadwig\u0119. W 1921 r. wzi\u0119\u0142a \u015blub z J\u00f3zefem Pi\u0142sudskim. Sejm w uchwale podkre\u015bli\u0142 zaanga\u017cowanie Aleksandry Pi\u0142sudskiej w dzia\u0142alno\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105: pomoc dla sierot, organizowanie przedszkoli i szk\u00f3\u0142 dla rodzin wojskowych, wsparcie najbiedniejszych i bezdomnych, tworzenie bibliotek i \u015bwietlic dla m\u0142odzie\u017cy.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n \u201eW listopadzie 2023 r. up\u0142ynie sto lat od \u015bmierci Jadwigi Zamoyskiej<\/strong> – wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rczyni Fundacji Zak\u0142ady K\u00f3rnickie, zaanga\u017cowanej spo\u0142ecznie patriotki, s\u0142u\u017cebnicy Bo\u017cej, poliglotki, autorki sp\u00f3jnego systemu pedagogicznego, za\u0142o\u017cycielki pierwszej w Polsce zawodowej szko\u0142y gospodarstwa domowego i prekursorki my\u015blenia o o\u015bwiacie w kategoriach zarz\u0105dzania projektem\u201d \u2013 napisa\u0142 Sejm w uchwale. Pochodz\u0105ca z rodu Dzia\u0142y\u0144skich, by\u0142a \u017con\u0105 i wsp\u00f3\u0142pracowniczk\u0105 genera\u0142a W\u0142adys\u0142awa Zamoyskiego, konserwatywnego polityka zwi\u0105zanego z Hotelem Lambert. Za\u0142o\u017cona przez ni\u0105 w 1882 r. Szko\u0142a Domowej Pracy Kobiet, by\u0142a \u201enowoczesn\u0105 odpowiedzi\u0105 na \u00f3wczesne potrzeby spo\u0142eczne kobiet”. Dzi\u0119ki jej wsparciu sukcesem zako\u0144czy\u0142y si\u0119 starania jej syna W\u0142adys\u0142awa o odzyskanie dla Polski Morskiego Oka. Z nale\u017c\u0105cych do obojga d\u00f3br, na mocy ustawy sejmowej, powsta\u0142a Fundacja Zak\u0142ady K\u00f3rnickie. Jak podkre\u015bli\u0142 Sejm, zar\u00f3wno temu, jak i wszystkim innym dzie\u0142om Zamoyskiej przy\u015bwieca\u0142o motto \u201eS\u0142u\u017cy\u0107 Bogu, s\u0142u\u017c\u0105c Ojczy\u017anie, s\u0142u\u017cy\u0107 Ojczy\u017anie, s\u0142u\u017c\u0105c Bogu\u201d. By\u0142a jedn\u0105 z pierwszych os\u00f3b odznaczonych Orderem Odrodzenia Polski.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n W roku 2023 obchodzi\u0107 b\u0119dziemy stulecie urodzin Jerzego Nowosielskiego<\/strong> \u2013 \u201ewybitnego malarza, rysownika, scenografa, pedagoga, filozofa, teoretyka sztuki i my\u015bliciela religijnego, uwa\u017canego za jednego z najwybitniejszych wsp\u00f3\u0142czesnych pisarzy ikon\u201d \u2013 czytamy w uchwale podj\u0119tej przez Sejm. Urodzony i przez wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 \u017cycia zwi\u0105zany z Krakowem, a tak\u017ce z \u0141odzi\u0105, Nowosielski uznawany jest za jedn\u0105 z najwybitniejszych postaci polskiej kultury wsp\u00f3\u0142czesnej. Nie tylko tworzy\u0142 sztuk\u0119, ale tak\u017ce pisa\u0142 o niej. Wykona\u0142 wyposa\u017cenie i polichromie licznych \u015bwi\u0105ty\u0144 rzymskokatolickich, grekokatolickich i prawos\u0142awnych. Malowa\u0142 tak\u017ce akty kobiece i pejza\u017ce oraz formy abstrakcyjne. \u201eJego sztuka do dzi\u015b uznawana jest za zjawisko unikatowe, \u0142\u0105cz\u0105ce w sobie stref\u0119 sacrum i profanum\u201d \u2013 napisali pos\u0142owie.<\/p>\n\n\n\n \u017ar\u00f3d\u0142o: https:\/\/www.sejm.gov.pl<\/p>\n\n\n\n Senat Rzeczypospolitej Polskiej ustanowi\u0142 rok 2023 rokiem: <\/p>\n\n\n Miko\u0142aj Kopernik <\/strong>(1473\u20131543) studiowa\u0142 w Akademii Krakowskiej (nauki matematyczno-przyrodnicze), nast\u0119pnie w Bolonii (prawo kanoniczne) i Padwie (medycyna). W 1503 r. uzyska\u0142 doktorat z prawa kanonicznego na uniwersytecie w Ferrarze. We W\u0142oszech doskonali\u0142 znajomo\u015b\u0107 j\u0119zyk\u00f3w klasycznych, przet\u0142umaczy\u0142 z greki na \u0142acin\u0119 dzie\u0142o Teofilakta Symokatty \u201eEpistolae morales, rurales et amatoriae\u201d. Pog\u0142\u0119bia\u0142 tak\u017ce studia nad tradycj\u0105 pitagorejsk\u0105. Po powrocie do Polski w 1503 r. nast\u0119pne 40 lat sp\u0119dzi\u0142 przewa\u017cnie na Warmii; w Lidzbarku Warmi\u0144skim, jako sekretarz i medyk biskupa Watzenrodego, a po jego \u015bmierci \u2013 jako kanonik przy katedrze we Fromborku. W\u0142a\u015bnie tam przeprowadzi\u0142 znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 z 60 zarejestrowanych obserwacji astronomicznych. Jako kanonik pe\u0142ni\u0142 funkcje administratora d\u00f3br kapitu\u0142y, komisarza Warmii, generalnego administratora diecezji warmi\u0144skiej. By\u0142 te\u017c lekarzem. Interesowa\u0142 si\u0119 zagadnieniami ekonomicznymi, czego wynikiem by\u0142 jego projekt reformy walutowej. Sformu\u0142owa\u0142 prawo ekonomiczne, zgodnie z kt\u00f3rym pieni\u0105dz gorszy wypiera lepszy (nazwane p\u00f3\u017aniej prawem Greshama). Miko\u0142aj Kopernik najbardziej jest znany jako astronom \u2013 tw\u00f3rca heliocentrycznego modelu Uk\u0142adu S\u0142onecznego. G\u0142\u00f3wne jego dzie\u0142o \u201eDe revolutionibus orbium coelestium\u201d (\u201eO obrotach sfer niebieskich\u201d) powsta\u0142o w latach 1515\u201330. Pocz\u0105tkowo przeznaczone by\u0142o do rozpowszechniania wy\u0142\u0105cznie w gronie zaprzyja\u017anionych specjalist\u00f3w. Do publikacji sk\u0142oni\u0142 uczonego niemiecki astronom i matematyk G.J. von Lauchen, zwany Retykiem.<\/p>\n\n\n\n W uchwale ustanawiaj\u0105cej rok 2023 Rokiem Miko\u0142aja Kopernika podkre\u015blono, \u017ce by\u0142 to prawdziwy cz\u0142owiek renesansu \u2013 prawnik, urz\u0119dnik, dyplomata, lekarz, duchowny, doktor prawa kanonicznego, zajmowa\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c astronomi\u0105 i astrologi\u0105, matematyk\u0105, ekonomi\u0105, strategi\u0105 wojskow\u0105, kartografi\u0105 i filologi\u0105. Bywa te\u017c nazywany fizykiem i filozofem. W nauce \u015bwiatowej uwa\u017cany jest za tw\u00f3rc\u0119 metody naukowej w dociekaniu prawdy. Najs\u0142ynniejsze dzie\u0142o Miko\u0142aja Kopernika \u201eDe revolutionibus orbium coelestium\u201d wywo\u0142a\u0142o jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych rewolucji naukowych od czas\u00f3w staro\u017cytnych, nazywan\u0105 przewrotem kopernika\u0144skim. Z tego powodu heliocentryzm bywa nazywany kopernikanizmem, a kosmologiczno-filozoficzny postulat odrzucenia wszelkiego geocentryzmu i antropocentryzmu \u2013 zasad\u0105 kopernika\u0144sk\u0105. \u201eSenat Rzeczypospolitej Polskiej podejmuj\u0105c uchwa\u0142\u0119 w 550. rocznic\u0119 urodzin tego Wielkiego Polaka, chce po raz kolejny przypomnie\u0107 jego posta\u0107 i zas\u0142ugi, na sta\u0142e obecne w naszej spo\u0142ecznej \u015bwiadomo\u015bci. To przypomnienie ma na celu u\u015bwiadomienie \u015bwiatowych zas\u0142ug Polski i Polak\u00f3w dla nauki oraz wzmocnienie wsp\u00f3\u0142czesnych d\u0105\u017ce\u0144 \u015bwiata nauki i edukacji do podmiotowej obecno\u015bci nauki w polskim \u017cyciu spo\u0142ecznym, gospodarczym i politycznym\u201d \u2013 czytamy w uchwale. Ma te\u017c zach\u0119ci\u0107 m\u0142odych do inspirowania si\u0119 t\u0105 niezwykle nowoczesn\u0105, jak na owe czasy, i niezwykle interdyscyplinarn\u0105 postaci\u0105. W uchwale Senat zwraca si\u0119 do uczelni, szk\u00f3\u0142, organizacji spo\u0142ecznych i medi\u00f3w o popularyzacj\u0119 postaci Miko\u0142aja Kopernika.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n Jan Matejko<\/strong> (1838\u20131893) uko\u0144czy\u0142 w 1858 r. Szko\u0142\u0119 Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie, nast\u0119pnie kszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w Monachium i Wiedniu. Ju\u017c m\u0142odzie\u0144cze dzie\u0142a artysty zyska\u0142y mi\u0119dzynarodowe uznanie, okrzykni\u0119to go jednym z najwybitniejszych tw\u00f3rc\u00f3w malarstwa historycznego w Europie. Namalowa\u0142 ponad 300 obraz\u00f3w (m.in. \u201eUnia lubelska\u201d, \u201eStefan Batory pod Pskowem\u201d, \u201eBitwa pod Grunwaldem\u201d, \u201eHo\u0142d pruski\u201d, \u201eJan Sobieski pod Wiedniem\u201d, \u201eWernyhora\u201d, \u201eKo\u015bciuszko pod Rac\u0142awicami\u201d, \u201eKonstytucja 3 Maja 1791 roku\u201d). Tworzy\u0142 te\u017c portrety. Jednym z ostatnich jego dzie\u0142 by\u0142 \u201ePoczet kr\u00f3l\u00f3w i ksi\u0105\u017c\u0105t polskich\u201d. Jest r\u00f3wnie\u017c autorem polichromii ko\u015bcio\u0142a Mariackiego w Krakowie. Swoje obrazy Jan Matejko wielokrotnie prezentowa\u0142 na wystawach w najwa\u017cniejszych europejskich o\u015brodkach kultury. Zdoby\u0142 liczne presti\u017cowe nagrody i odznaczenia, zosta\u0142 honorowym cz\u0142onkiem wielu akademii artystycznych. Anga\u017cowa\u0142 si\u0119 ponadto w prace zwi\u0105zane z konserwacj\u0105 krakowskich zabytk\u00f3w. W 1872 r. zosta\u0142 cz\u0142onkiem nadzwyczajnym Akademii Umiej\u0119tno\u015bci w Krakowie, w tym samym czasie uczestniczy\u0142 w pracach jej komisji nad stworzeniem ustawy o konserwacji zabytk\u00f3w. W 1873 r. mianowano go dyrektorem krakowskiej Szko\u0142y Sztuk Pi\u0119knych. Funkcj\u0119 t\u0119 pe\u0142ni\u0142 do ko\u0144ca \u017cycia. Uczniami Jana Matejki byli wybitni tw\u00f3rcy M\u0142odej Polski, m.in. Stanis\u0142aw Wyspia\u0144ski, Jacek Malczewski i J\u00f3zef Mehoffer.<\/p>\n\n\n\n W uchwale ustanawiaj\u0105cej Jana Matejk\u0119 patronem roku 2023 senatorowie zwr\u00f3cili uwag\u0119, \u017ce ten wybitny tw\u00f3rca konsekwentnie realizowa\u0142 misj\u0119 artysty i prezentowa\u0142 postaw\u0119 obywatelskiej s\u0142u\u017cby narodowi. \u201eJego celem by\u0142o ukazanie w dzie\u0142ach sztuki przyczyn upadku I Rzeczypospolitej oraz przypomnienie jej chlubnej przesz\u0142o\u015bci i dawnej pot\u0119gi. W ten spos\u00f3b przekonywa\u0142 Polak\u00f3w \u017cyj\u0105cych pod zaborami o warto\u015bci ich kulturowego dziedzictwa i podtrzymywa\u0142 d\u0105\u017cenia do odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci\u201d \u2013 czytamy w uchwale.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n Wis\u0142awa Szymborska<\/strong> (1923\u20132012) studiowa\u0142a polonistyk\u0119 i socjologi\u0119 na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim. By\u0142a redaktorem dzia\u0142u poezji w tygodniku \u201e\u017bycie Literackie\u201d (1953\u201366) i miesi\u0119czniku literackim \u201ePismo\u201d (1981\u201383). Pierwsze wiersze opublikowa\u0142a w 1945 r. w prasie literackiej. Wyda\u0142a 12 zbior\u00f3w poetyckich, m.in.: \u201eDlatego \u017cyjemy\u201d, \u201ePytania zadawane sobie\u201d, \u201eWo\u0142anie do Yeti\u201d, \u201eS\u00f3l\u201d, \u201eSto pociech\u201d, \u201eWszelki wypadek\u201d, \u201eWielka liczba\u201d, \u201eLudzie na mo\u015bcie\u201d, \u201eKoniec i pocz\u0105tek\u201d, \u201eChwila\u201d, a tak\u017ce 4 zbiory felieton\u00f3w o literaturze \u201eLektury nadobowi\u0105zkowe\u201d, wyb\u00f3r \u201eporad literackich\u201d z okresu pracy w \u201e\u017byciu Literackim\u201d oraz zbi\u00f3r zabaw literackich z r\u00f3\u017cnych lat \u201eRymowanki dla du\u017cych dzieci\u201d. Otrzyma\u0142a Nagrod\u0119 Nobla w 1996 r. i nagrody: im. J.W. Goethego, im. J.G. Herdera czy polskiego Pen Clubu.<\/p>\n\n\n\n Senat ustanowi\u0142 Rok Wis\u0142awy Szymborskiej, maj\u0105c nadziej\u0119, \u017ce b\u0119dzie to nie tylko doskona\u0142a okazja do pe\u0142niejszego zaprezentowania postaci poetki, jej tw\u00f3rczo\u015bci, ale tak\u017ce do debaty na temat miejsca poetyckiego s\u0142owa we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie. W uchwale senatorowie podkre\u015blili, \u017ce o donios\u0142o\u015bci literackiego dorobku poetki \u015bwiadcz\u0105 nie tylko nagrody, ale tak\u017ce fakt, \u017ce ma ona wci\u0105\u017c wierne grono czytelnik\u00f3w w Polsce i za granic\u0105. Inspiruje literaturoznawc\u00f3w, kulturoznawc\u00f3w, filozof\u00f3w, krytyk\u00f3w sztuki, a tak\u017ce zwyk\u0142ych czytelnik\u00f3w, kt\u00f3rzy znajduj\u0105 w jej poezji odpowiedzi na najwa\u017cniejsze pytania. \u201eTematy, kt\u00f3re porusza\u0142a w swojej poezji, wci\u0105\u017c s\u0105 aktualne. Forma, jak\u0105 si\u0119 pos\u0142ugiwa\u0142a, ci\u0105gle zachwyca mistrzostwem\u201d \u2013 napisali senatorowie. Przypomnieli te\u017c, \u017ce w 1996 r. Wis\u0142awa Szymborska otrzyma\u0142a literack\u0105 Nagrod\u0119 Nobla za \u2013 jak brzmia\u0142o uzasadnienie Akademii Szwedzkiej \u2013 \u201epoezj\u0119, kt\u00f3ra z ironiczn\u0105 precyzj\u0105 pozwala historycznemu i biologicznemu kontekstowi wyj\u015b\u0107 na \u015bwiat\u0142o we fragmentach ludzkiej rzeczywisto\u015bci\u201d.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n W\u0142odzimierz Przerwa-Tetmajer <\/strong>(1861\u20131923) by\u0142 przyrodnim bratem poety Kazimierza Przerwy-Tetmajera. Studiowa\u0142 w Szkole Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie w latach 1875\u201386, nast\u0119pnie w Wiedniu, Monachium, Pary\u017cu i ponownie w Krakowie. W 1890 r. o\u017ceni\u0142 si\u0119 z Ann\u0105 Miko\u0142ajczyk\u00f3wn\u0105 i zamieszka\u0142 w Bronowicach pod Krakowem. W ich wiejskiej chacie odby\u0142o si\u0119 s\u0142ynne wesele Lucjana Rydla z Jadwig\u0105 Miko\u0142ajczyk\u00f3wn\u0105, opisane przez Stanis\u0142awa Wyspia\u0144skiego. W\u0142odzimierz Tetmajer znany jest g\u0142\u00f3wnie jako malarz motyw\u00f3w ch\u0142opskich i scen wiejskich w stylu m\u0142odopolskim. W jego dorobku s\u0105 te\u017c prace o tematyce patriotyczno-wyzwole\u0144czej, jak np. tryptyk \u201eRac\u0142awice\u201d, \u201eAlegoria wyzwolenia Polski\u201d. Wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c z Janem Styk\u0105 i Wojciechem Kossakiem przy tworzeniu \u201ePanoramy Rac\u0142awickiej\u201d. Jego prace by\u0142y prezentowane na wystawach \u015bwiatowych w Chicago, San Francisco i Pary\u017cu. Jest te\u017c autorem witra\u017cy, polichromii, ilustracji, scenografii, a tak\u017ce wielu opowiada\u0144, wierszy i dramatu \u201ePiast\u201d. Nale\u017ca\u0142 do Towarzystwa Artyst\u00f3w Polskich \u201eSztuka\u201d, grupy artystycznej Zero, Towarzystwa Polska Sztuka Stosowana, wiede\u0144skiego stowarzyszenia artyst\u00f3w \u201eSecesja\u201d. Anga\u017cowa\u0142 si\u0119 te\u017c w dzia\u0142alno\u015b\u0107 spo\u0142eczno-polityczn\u0105. Nale\u017ca\u0142 do tajnej Ligii Narodowej, a od 1907 r. do Polskiego Stronnictwa Ludowego. W latach 1911\u201318 by\u0142 pos\u0142em do parlamentu austriackiego. Dzia\u0142a\u0142 te\u017c na rzecz ruchu strzeleckiego w Galicji i Legion\u00f3w Polskich. W 1918 r. wystosowa\u0142 w parlamencie w Wiedniu rezolucj\u0119 domagaj\u0105c\u0105 si\u0119 utworzenia niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa polskiego z dost\u0119pem do morza. W czasie wojny polsko-bolszewickiej dzia\u0142a\u0142 w Komitecie Obrony Pa\u0144stwa w Ma\u0142opolsce Zachodniej. W 1921 r. za\u0142o\u017cy\u0142 w W\u0105brze\u017anie Polski Instytut Narodowy, maj\u0105cy broni\u0107 spraw polskich na Pomorzu. Odznaczony zosta\u0142 Krzy\u017cem Odrodzenia Polski, po\u015bmiertnie Krzy\u017cem Niepodleg\u0142o\u015bci i Gwiazd\u0105 G\u00f3rno\u015bl\u0105sk\u0105 za udzia\u0142 w powstaniach.<\/p>\n\n\n\n W uchwale o ustanowieniu roku 2023 Rokiem W\u0142odzimierza Przerwy-Tetmajera przypomniano, \u017ce w 2023 r. przypada 100. rocznica \u015bmierci tego znakomitego krakowskiego artysty \u2013 malarza, grafika, poety, prozaika, dramaturga, scenografa, publicysty, dzia\u0142acza politycznego aktywnie zaanga\u017cowanego w walk\u0119 o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Polski, cz\u0142owieka o ogromnej odwadze i sile charakteru, wspania\u0142ego m\u0119\u017ca, ojca i przyjaciela. W jego dzie\u0142ach malarskich odzwierciedla si\u0119 znamienna dla okresu M\u0142odej Polski fascynacja rodzimym folklorem. Artysta trwale wpisa\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w dzieje polskiego \u017cycia politycznego jako pe\u0142en pasji polityk i patriota.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n W uchwale o ustanowieniu roku 2023 Rokiem Pami\u0119ci Bohaterek i Bohater\u00f3w Getta Warszawskiego <\/strong>Senat w 80. rocznic\u0119 powstania w getcie warszawskim oddaje ho\u0142d poleg\u0142ym oraz tym, kt\u00f3rzy prze\u017cyli i do ko\u0144ca swoich dni podnosili g\u0142os protestu przeciwko zbrodniczym planom zag\u0142ady narodu \u017cydowskiego. Przypomniano, \u017ce w utworzonym w 1940 r. getcie warszawskim Niemcy zamkn\u0119li ponad 400 tys. \u017byd\u00f3w, a 22 lipca 1942 r. rozpocz\u0119li ich deportacj\u0119 do niemieckiego obozu zag\u0142ady w Treblince, gdzie zmar\u0142o niemal 300 tys. warszawskich \u017byd\u00f3w. 19 kwietnia 1943 r. warszawscy \u017bydzi podj\u0119li walk\u0119 zbrojn\u0105 z Niemcami. Powstanie kwietniowe by\u0142o najwi\u0119kszym zbrojnym zrywem \u017byd\u00f3w podczas II wojny \u015bwiatowej, a zarazem pierwszym powstaniem miejskim w okupowanej Europie, bezprecedensow\u0105 odpowiedzi\u0105 na bestialstwo niemieckich nazist\u00f3w, kt\u00f3rzy postawili sobie za cel wymordowanie ca\u0142ego narodu. Bohaterstwo tych, kt\u00f3rzy stan\u0119li naprzeciwko machiny zbrodni, by\u0142o wyj\u0105tkowe. Kilkuset bojowc\u00f3w z \u017bydowskiej Organizacji Bojowej zrobi\u0142o wszystko, by us\u0142ysza\u0142 ich \u015bwiat. \u201eG\u0142osy Mordechaja Anielewicza, Miry Fuchrer, Tosi Altman, Arie Wilnera, Marka Edelmana, Miry Hajsndorf, Cypory Gunsztat, Cywii Lubetkin, Symchy Rotema, Paw\u0142a Frenkla i wielu innych wci\u0105\u017c wybrzmiewaj\u0105\u201d \u2013 czytamy w uchwale. \u201eJako obywatelki i obywatele Polski \u2013 kraju doszcz\u0119tnie zniszczonego podczas II wojny \u015bwiatowej i nosz\u0105cego po dzi\u015b dotkliwe \u015blady okupacji niemieckiej w wymiarze spo\u0142ecznym, kulturalnym czy infrastrukturalnym \u2013 mamy obowi\u0105zek stania na stra\u017cy pami\u0119ci ofiar i podejmowania wszelkich dzia\u0142a\u0144 uniemo\u017cliwiaj\u0105cych powt\u00f3rzenie si\u0119 tej historii\u201d \u2013 napisali senatorowie. Jak zaznaczyli, \u201ewierzymy, \u017ce ustanowienie roku 2023 Rokiem Pami\u0119ci Bohaterek i Bohater\u00f3w Getta Warszawskiego pozwoli nie tylko przywo\u0142a\u0107 Ich \u015bwiadectwa, ale stanie si\u0119 tak\u017ce okazj\u0105 do refleksji nad powszechnymi w dyskursie warto\u015bciami takimi jak: bezpiecze\u0144stwo, dom, wolno\u015b\u0107, kt\u00f3re uznajemy za oczywiste, ale ich prawdziw\u0105 wag\u0119 i znaczenie odkrywamy dopiero w chwili, gdy staj\u0105 si\u0119 zagro\u017cone\u201d.<\/p>\n\n\n\n \u017ar\u00f3d\u0142o: https:\/\/www.senat.gov.pl<\/p>\n\n\n\n fot. ilustracyjne: pixabay.com<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Sylwetki i dokonania Patron\u00f3w Roku 2023 b\u0119dziemy sukcesywnie przedstawia\u0107 na okoliczno\u015bciowych wystawach organizowanych w naszej Bibliotece przez ca\u0142y rok!<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":42395,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_tec_requires_first_save":true,"_crdt_document":"","pgc_sgb_lightbox_settings":"","_EventAllDay":false,"_EventTimezone":"","_EventStartDate":"","_EventEndDate":"","_EventStartDateUTC":"","_EventEndDateUTC":"","_EventShowMap":false,"_EventShowMapLink":false,"_EventURL":"","_EventCost":"","_EventCostDescription":"","_EventCurrencySymbol":"","_EventCurrencyCode":"","_EventCurrencyPosition":"","_EventDateTimeSeparator":"","_EventTimeRangeSeparator":"","_EventOrganizerID":[],"_EventVenueID":[],"_OrganizerEmail":"","_OrganizerPhone":"","_OrganizerWebsite":"","_VenueAddress":"","_VenueCity":"","_VenueCountry":"","_VenueProvince":"","_VenueState":"","_VenueZip":"","_VenuePhone":"","_VenueURL":"","_VenueStateProvince":"","_VenueLat":"","_VenueLng":"","_VenueShowMap":false,"_VenueShowMapLink":false,"_tribe_blocks_recurrence_rules":"","_tribe_blocks_recurrence_description":"","_tribe_blocks_recurrence_exclusions":"","footnotes":""},"categories":[679,641,680,537,10],"tags":[],"class_list":["post-42366","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-rok-2023","category-kalendarium-rocznic","category-kalendarium-rocznic-2023","category-archiwum-wydarzen","category-aktualnosci"],"publishpress_future_action":{"enabled":false,"date":"2026-04-26 11:38:02","action":"change-status","newStatus":"draft","terms":[],"taxonomy":"category","extraData":[]},"publishpress_future_workflow_manual_trigger":{"enabledWorkflows":[]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wbp.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42366","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wbp.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wbp.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wbp.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wbp.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=42366"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/wbp.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42366\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":42403,"href":"https:\/\/wbp.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42366\/revisions\/42403"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wbp.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/42395"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wbp.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=42366"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wbp.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=42366"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wbp.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=42366"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/wbp.lublin.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Edmund-Strzelecki-964x1080.webp\")
drzeworyt, 1873; \u017ar\u00f3d\u0142o: polona.pl<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/wbp.lublin.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Aleksander-Fredro-639x1080.webp\")
fotografia, 1860; \u017ar\u00f3d\u0142o: polona.pl<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/wbp.lublin.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/maurycy-mochnacki_optimized-994x1080.webp\")
staloryt, 1845; \u017ar\u00f3d\u0142o: polona.pl<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/wbp.lublin.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Aleksandra-Pilsudska-662x1080.webp\")
fotografia, 1930; \u017ar\u00f3d\u0142o: polona.pl<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/wbp.lublin.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Zamoyski_1-1.png\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/wbp.lublin.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Zamoyski_2.png\")
<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/wbp.lublin.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Nowosielski.png\")
„Nietoperz w \u015bwi\u0105tyni.
Biografia Jerzego Nowosielskiego”
Wydawnictwo Znak, Krak\u00f3w 2011<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
Miko\u0142aja Kopernika, Jana Matejki, <\/strong>
Wis\u0142awy Szymborskiej, W\u0142odzimierza Przerwy-Tetmajera, <\/strong>
a tak\u017ce Pami\u0119ci Bohaterek i Bohater\u00f3w Getta Warszawskiego<\/strong><\/p>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/wbp.lublin.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Kopernik-826x1080.webp\")
<\/strong>drzeworyt, 1876; \u017ar\u00f3d\u0142o: polona.pl<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/wbp.lublin.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Jan-Matejko-675x1080.webp\")
fotografia,1901; \u017ar\u00f3d\u0142o: polona.pl<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/wbp.lublin.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Szymborska.png\")
„Pami\u0105tkowe rupiecie.
Biografia Wis\u0142awy Szymborskiej”,
Wydawnictwo Znak, Krak\u00f3w 2012<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/wbp.lublin.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/TPrzerwa_Tetmajer-760x1080.webp\")
poczt\u00f3wka 1933; \u017ar\u00f3d\u0142o: polona.pl<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/wbp.lublin.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Getto.png\")
oprac. S\u0142awomir Bury\u0142a,
Wydawnictwo Chromcon, Wroc\u0142aw 2021<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n