<\/p>\n
Jawa czy sen?<\/p>\n
Zainspirowany bardzo dobrymi recenzjami krytyk\u00f3w oraz du\u017c\u0105 popularno\u015bci\u0105 w\u015br\u00f3d czytelnik\u00f3w, postanowi\u0142em na w\u0142asne oczy przekona\u0107 si\u0119 na czym polega fenomen wielokrotnie nagradzanego wsp\u00f3\u0142czesnego japo\u0144skiego pisarza Haruki Murakami. Po kr\u00f3tkim zapoznaniu si\u0119 z bibliografi\u0105 autora bez d\u0142u\u017cszego namys\u0142u postanowi\u0142em wzi\u0105\u0107 pod lup\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 o niezwykle intryguj\u0105cym tytule \u201eKronika ptaka nakr\u0119cacza\u201d<\/i>, zgodnie uznawan\u0105 przez wielu za najlepsze dzie\u0142o w jego literackim dorobku tu\u017c obok \u201eNorwegian Wood\u201d<\/i>. O ile \u201eNorwegian Wood<\/i>\u201d stanowi jedn\u0105 z nielicznych powie\u015bci realistycznych, o tyle \u201eKronika ptaka nakr\u0119cacza<\/i>\u201d wpisuje si\u0119 w nurt literackiego surrealizmu, stylu zastosowanego w wi\u0119kszo\u015bci ksi\u0105\u017cek autorstwa Murakamiego.<\/p>\n
Akcja powie\u015bci ma miejsce w Japonii w po\u0142owie lat osiemdziesi\u0105tych minionego wieku. G\u0142\u00f3wnym bohaterem ksi\u0105\u017cki jest Toru Okada, niepozorny i zwyczajny japo\u0144ski m\u0119\u017cczyzna. Okada wraz ze swoj\u0105 pi\u0119kn\u0105 ma\u0142\u017conk\u0105 Kumiko wiedzie proste i niezm\u0105cone \u017cycie na przedmie\u015bciach Tokio. Od pewnego czasu m\u0119\u017cczy\u017anie zaczyna doskwiera\u0107 pustka i ja\u0142owo\u015b\u0107 prowadzonego dotychczas \u017cycia. Kiedy staje si\u0119 to dla niego nie do zniesienia, postanawia porzuci\u0107 swoj\u0105 prac\u0119 dla kancelarii adwokackiej. Chwilowo bezrobotny zajmuje si\u0119 domem, przerzucaj\u0105c jednocze\u015bnie ci\u0119\u017car odpowiedzialno\u015bci za utrzymanie rodziny na swoj\u0105 \u017con\u0119. Okada pr\u00f3buje szuka\u0107 pracy, jednak jego problem jest znacznie g\u0142\u0119bszy ni\u017cby si\u0119 mog\u0142o wydawa\u0107, gdy\u017c nie ma pomys\u0142u jaka praca przynios\u0142aby mu satysfakcj\u0119. Na domiar z\u0142ego, pewnego dnia znika ich kot, co wywo\u0142uje lawin\u0119 dziwnych nast\u0119puj\u0105cych po sobie zdarze\u0144. Sytuacja, w kt\u00f3rej znalaz\u0142 si\u0119 Okada, wygl\u0105da na poz\u00f3r jak normalny \u017cyciowy zakr\u0119t, jednak trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce w Japonii powszechnie panuje kult pracy. Bycie bezrobotnym z wyboru zaprzecza panuj\u0105cemu stylowi \u017cycia. Okada z powodu swojej bezczynno\u015bci staje si\u0119 przedmiotem drwin ze strony rodziny swojej \u017cony. Kulminacyjnym punktem tragedii Toru Okady jest znikni\u0119cie bez \u015bladu jego ma\u0142\u017conki Kumiko. Od tego momentu opuszczony m\u0119\u017cczyzna zaczyna przechodzi\u0107 duchow\u0105 przemian\u0119, dzi\u0119ki kt\u00f3rej znajduje si\u0142\u0119 i spos\u00f3b na odzyskanie swojej utraconej \u017cony.<\/p>\n
Powy\u017csz\u0105 histori\u0119 Murakami wykorzystuje do pokazania g\u0142\u0119bokiej transformacji bohatera od nijakiego i niezdecydowanego do cz\u0142owieka kt\u00f3ry wie czego chce i ma pomys\u0142 jak to osi\u0105gn\u0105\u0107. Mamy tutaj do czynienia z koncepcj\u0105 iluminacji, szerzej znan\u0105 zachodniemu \u015bwiatu od wczesno\u015bredniowiecznego filozofa Augustyna z Hippony. Nie jest to nowatorska my\u015bl, bowiem jej pocz\u0105tk\u00f3w mo\u017cemy doszukiwa\u0107 si\u0119 ju\u017c w wierzeniach buddyjskich i pogl\u0105dach antycznego filozofa Platona. Murakami odebra\u0142 solidne humanistyczne wykszta\u0142cenie, zatem wy\u017cej wymienione pogl\u0105dy nie powinny mu by\u0107 obce, tym bardziej, \u017ce jego dziadek by\u0142 buddyjskim duchownym. Iluminacja, inaczej wewn\u0119trzne o\u015bwiecenie jest to pogl\u0105d, kt\u00f3ry g\u0142osi prymat poznania duchowego, udzielonego przez b\u00f3stwo, nad poznaniem zmys\u0142owym. Murakami poprzez motyw przemiany namawia do zatrzymania si\u0119 w biegu codziennego \u017cycia. Poleca wyciszenie i namys\u0142, aby m\u00f3c us\u0142ysze\u0107 sw\u00f3j w\u0142asny wewn\u0119trzny g\u0142os, kt\u00f3ry jest g\u0142\u0119boko ukryty w ka\u017cdym z nas. Jest to najbardziej niezawodny doradca, szczeg\u00f3lnie w sytuacjach, kiedy ani do\u015bwiadczenie, ani zmys\u0142y nie s\u0105 w stanie pom\u00f3c w wyborze najlepszej drogi. Opr\u00f3cz wspomnianej teorii iluminacji, powie\u015b\u0107 przepe\u0142niona jest bogat\u0105 symbolik\u0105 i wieloma osobistymi przemy\u015bleniami natury filozoficznej.<\/p>\n
Uwielbiam literatur\u0119 o pod\u0142o\u017cu filozoficznym i niezmiernie ciesz\u0119 si\u0119 kiedy takie ksi\u0105\u017cki powstaj\u0105, jednak trzeba uczciwie nadmieni\u0107, \u017ce Murakami nie potrafi po\u0142\u0105czy\u0107 w logiczn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 mnogo\u015bci w\u0105tk\u00f3w filozoficznych. Zupe\u0142nie niepotrzebnie pr\u00f3buje dokona\u0107 \u201emaria\u017cu\u201d koncepcji iluminacji z teori\u0105 determinizmu. O ile ci\u0119\u017cko mu odm\u00f3wi\u0107 kunsztu i stylu jako humani\u015bcie i pisarzowi, to przednim filozofem raczej nie jest. Przez pr\u00f3b\u0119 po\u0142\u0105czenia dw\u00f3ch z zasady sprzecznych ze sob\u0105 teorii, ksi\u0105\u017cka straci\u0142a wiele na sp\u00f3jno\u015bci zawartych w niej my\u015bli. Murakami porwa\u0142 si\u0119 z przys\u0142owiow\u0105 motyk\u0105 na s\u0142o\u0144ce lub po prostu zagalopowa\u0142 w potoku swoich niepouk\u0142adanych my\u015bli. Jego intencj\u0105 by\u0142o zapewne dokonanie syntezy znanych mu pogl\u0105d\u00f3w z w\u0142asnymi przemy\u015bleniami. Na szcz\u0119\u015bcie charakter ksi\u0105\u017cki oraz styl w jakim jest napisana, maskuj\u0105 niedoskona\u0142o\u015bci oraz pozwalaj\u0105 przymkn\u0105\u0107 oko i skupi\u0107 si\u0119 na rzeczywi\u015bcie mocnych stronach tej pozycji.<\/p>\n
Wyp\u0142ywaj\u0105c\u0105 z lektury wizj\u0119 cz\u0142owieka cechuje wyj\u0105tkowa wra\u017cliwo\u015b\u0107 i wyrozumia\u0142o\u015b\u0107. Pope\u0142nianie b\u0142\u0119d\u00f3w jest nieod\u0142\u0105czn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 ludzkiej natury. Mo\u017cna to por\u00f3wna\u0107 do renesansowej maksymy artyst\u00f3w w\u0142oskich: \u201ejestem cz\u0142owiekiem i nic co ludzkie nie jest mi obce\u201d<\/i>. Analogicznie u Murakami, bycie cz\u0142owiekiem z definicji usprawiedliwia pomy\u0142ki i omylno\u015b\u0107. Wa\u017cnym aspektem jest umiej\u0119tno\u015b\u0107 wybaczania innym ludziom. Poprzez wybaczanie dokonuje si\u0119 swego rodzaju oczyszczenie. Pojawia si\u0119 nowa szansa oraz odnawia si\u0119 kredyt zaufania. Murakami nie ocenia ani nie pi\u0119tnuje zachowa\u0144 swoich bohater\u00f3w, poniewa\u017c pope\u0142nianie b\u0142\u0119d\u00f3w stanowi istotny mechanizm samodoskonalenia swojej osoby. Nawet najgorsze \u017cyciowe zakr\u0119ty i upadki mog\u0105 by\u0107 pouczaj\u0105ce pod warunkiem zrozumienia swoich b\u0142\u0119d\u00f3w. Uproszczaj\u0105c, mo\u017cna to por\u00f3wna\u0107 do zaczerpni\u0119tego od Fryderyka Nietzsche powiedzenia: \u201eco mnie nie zabija, czyni mnie silniejszym<\/i>\u201d.<\/p>\n
\u201eKronika ptaka nakr\u0119cacza<\/i>\u201d pod wzgl\u0119dem stylistycznym prezentuje si\u0119 nadzwyczaj wybornie. Surrealistyczny styl pisarski Murakami idealnie pasuje do podejmowanej tematyki i nast\u0119puj\u0105cych po sobie wydarze\u0144. Co wi\u0119cej, pojawiaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce w\u0105tki oniryczne. \u015awiat snu u Murakami jest r\u00f3wnoleg\u0142y i r\u00f3wnowa\u017cny \u015bwiatu rzeczywistemu. Czynno\u015bci wykonywane w snach, oddzia\u0142uj\u0105 r\u00f3wnie\u017c na rzeczywisto\u015b\u0107. Oba \u015bwiaty przenikaj\u0105 si\u0119 wzajemnie, przez co zaciera si\u0119 naturalna granica mi\u0119dzy jaw\u0105 a snem. Dzi\u0119ki takiemu zabiegowi, mo\u017cliwe sta\u0142o si\u0119 dok\u0142adniejsze nakre\u015blenie sylwetek bohater\u00f3w poprzez wkroczenie w zarezerwowane dla psychologii rejony pod\u015bwiadomo\u015bci. Postacie zyskuj\u0105 przez to nowy dodatkowy wymiar, co jest niew\u0105tpliwie ogromn\u0105 zalet\u0105 tej ksi\u0105\u017cki.<\/p>\n
Pomimo tego, \u017ce Murakami jest pisarzem japo\u0144skim, pr\u00f3\u017cno szuka\u0107 w tej ksi\u0105\u017cce jakichkolwiek \u015blad\u00f3w egzotyki rodem z Kraju Kwitn\u0105cej Wi\u015bni. Akcja powie\u015bci dzieje si\u0119 w Tokio, cho\u0107 r\u00f3wnie dobrze mog\u0142oby to by\u0107 zupe\u0142nie inne miejsce i nie robi\u0142oby to wi\u0119kszej r\u00f3\u017cnicy. Nie jest to tylko moje skromne zdanie, poniewa\u017c wielu krytyk\u00f3w zarzuca pisarzowi brak \u0142\u0105czno\u015bci z japo\u0144sk\u0105 kultur\u0105. Jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 nabiera przez to uniwersalnego wymiaru. Uwa\u017cam, \u017ce jest to kolejny symptom, stale post\u0119puj\u0105cego, procesu globalizacji. Trzeba jednak uczciwie nadmieni\u0107, \u017ce jest to dosy\u0107 specyficzny zarzut, bowiem ci\u0119\u017cko postrzega\u0107 to tylko jako wad\u0119. Na pewno znajdzie si\u0119 r\u00f3wnie liczne grono czytelnik\u00f3w, kt\u00f3rzy uznaj\u0105 to jako zalet\u0119.<\/p>\n
Po wnikliwej lekturze dodam, i\u017c dostrzeg\u0142em w powie\u015bci Murakamiego pewne przejawy barier kulturowych, mianowicie bezpruderyjne przedstawianie seksualno\u015bci. Mo\u017cna znale\u017a\u0107 wiele fragment\u00f3w gdzie autor dok\u0142adnie opisuje nago\u015b\u0107, seks oraz towarzysz\u0105ce temu czynno\u015bci. By\u0107 mo\u017ce nie ka\u017cdemu przypadnie to do gustu, ale jest to czym\u015b zupe\u0142nie naturalnym w Japonii. Temat seksu i nago\u015bci w tamtej kulturze nie nale\u017cy do sfery tabu. O seksualno\u015bci cz\u0142owieka rozmawia si\u0119 tam bez najmniejszego skr\u0119powania, zatem nie mo\u017cna z tego powodu czyni\u0107 zarzut\u00f3w pod adresem autora.<\/p>\n
Podsumowuj\u0105c, pomimo pewnej dozy krytyki z mojej strony, ksi\u0105\u017cka Haruki Murakami przypad\u0142a mi do gustu. Zdaj\u0119 sobie z tego spraw\u0119 i uczciwie przyznaje, \u017ce niekt\u00f3re moje zarzuty dotycz\u0105 nieistotnych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w niezauwa\u017calnych dla wi\u0119kszo\u015bci czytelnik\u00f3w. Zach\u0119cony \u015bwietnymi recenzjami niepotrzebnie oczekiwa\u0142em po \u201eKronice ptaka nakr\u0119cacza<\/i>\u201d zbyt wiele. Na pewno ksi\u0105\u017cka nie zado\u015b\u0107uczyni\u0142a mojej potrzebie kontaktu z filozofi\u0105, jednak w sytuacji kiedy mam do czynienia z tak \u015bwietn\u0105 literatur\u0105, moje wyimaginowane oczekiwania nie powinny przys\u0142ania\u0107 mi rzeczywistej warto\u015bci tej pozycji. Szczerze polecam j\u0105 ka\u017cdemu czytelnikowi, a zw\u0142aszcza wra\u017cliwym introwertykom na d\u0142ugie jesienne wieczory.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Jawa czy sen? Zainspirowany bardzo dobrymi recenzjami krytyk\u00f3w oraz du\u017c\u0105 popularno\u015bci\u0105 w\u015br\u00f3d czytelnik\u00f3w, postanowi\u0142em na w\u0142asne oczy przekona\u0107 si\u0119 na czym polega fenomen wielokrotnie nagradzanego wsp\u00f3\u0142czesnego japo\u0144skiego pisarza Haruki Murakami. […]<\/p>\n","protected":false},"author":18,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_tec_requires_first_save":true,"_crdt_document":"","pgc_sgb_lightbox_settings":"","_EventAllDay":false,"_EventTimezone":"","_EventStartDate":"","_EventEndDate":"","_EventStartDateUTC":"","_EventEndDateUTC":"","_EventShowMap":false,"_EventShowMapLink":false,"_EventURL":"","_EventCost":"","_EventCostDescription":"","_EventCurrencySymbol":"","_EventCurrencyCode":"","_EventCurrencyPosition":"","_EventDateTimeSeparator":"","_EventTimeRangeSeparator":"","_EventOrganizerID":[],"_EventVenueID":[],"_OrganizerEmail":"","_OrganizerPhone":"","_OrganizerWebsite":"","_VenueAddress":"","_VenueCity":"","_VenueCountry":"","_VenueProvince":"","_VenueState":"","_VenueZip":"","_VenuePhone":"","_VenueURL":"","_VenueStateProvince":"","_VenueLat":"","_VenueLng":"","_VenueShowMap":false,"_VenueShowMapLink":false,"_tribe_blocks_recurrence_rules":"","_tribe_blocks_recurrence_description":"","_tribe_blocks_recurrence_exclusions":"","footnotes":""},"categories":[110],"tags":[],"class_list":["post-7606","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-recenzje-klubowiczow"],"publishpress_future_action":{"enabled":false,"date":"2026-05-06 10:31:13","action":"change-status","newStatus":"draft","terms":[],"taxonomy":"category","extraData":[]},"publishpress_future_workflow_manual_trigger":{"enabledWorkflows":[]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wbp.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7606","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wbp.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wbp.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wbp.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/18"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wbp.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7606"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/wbp.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7606\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12931,"href":"https:\/\/wbp.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7606\/revisions\/12931"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wbp.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7606"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wbp.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7606"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wbp.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7606"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}