<\/p>\n
Sputnik na k\u00f3\u0142kach, Ford karton, Trabi, Zemsta Honeckera, mydelniczka, trampek, skrzydlak \u2013 to \u017cartobliwe okre\u015blenia ju\u017c kultowej marki samochod\u00f3w Trabant. Marzenie wielu wschodnio-niemieckich rodzin oraz szczyt enerdowskiej my\u015bli motoryzacyjnej. Z racji specyficznej konstrukcji, cz\u0119sto przedmiot drwin i \u017cart\u00f3w, dzisiaj cieszy si\u0119 nies\u0142abn\u0105c\u0105 popularno\u015bci\u0105 w\u015br\u00f3d wielu entuzjast\u00f3w motoryzacji licznie zrzeszaj\u0105cych si\u0119 w klubach mi\u0142o\u015bnik\u00f3w starych aut. Trabant to nie tylko ikona enerdowskiej motoryzacji, to przede wszystkim symbol. Dla niekt\u00f3rych kolejny relikt rodem z ponurych czas\u00f3w socjalizmu, dla innych wspomnienie minionej m\u0142odo\u015bci. Jednak je\u015bli zabiera\u0107 si\u0119 w sentymentaln\u0105 podr\u00f3\u017c do dawnego NRD, to tylko starym wys\u0142u\u017conym Trabantem, kt\u00f3ry niczym zaproszenie zdobi ok\u0142adk\u0119 zbioru opowiada\u0144 \u201eEnerdowce i inne ludzie<\/i>\u201d autorstwa Brygidy Helbig.<\/p>\n
Brigitta Helbig-Mischewski szerzej znana pod pseudonimami Anna Maria Birkenwald oraz Brygida Helbig. Pisarka i literaturoznawczyni, pisz\u0105ca zar\u00f3wno w j\u0119zyku polskim jak i niemieckim. Urodzi\u0142a si\u0119 w Szczecinie, w 1983 roku wyemigrowa\u0142a do Niemiec, gdzie mieszka do dzisiaj, w Berlinie. Opr\u00f3cz prac naukowych z dziedziny literaturoznawstwa, jest tak\u017ce autork\u0105 tom\u00f3w wierszy Wiersze Ja\u015bminy<\/i> i Hilfe<\/i> oraz powie\u015bci Pa\u0142\u00f3wa<\/i> i Anio\u0142y i \u015bwinie. W Berlinie<\/i>\u201d. Ostatnim jej sukcesem by\u0142a nominacja zbioru opowiada\u0144 \u201eEnerdowce i inne ludzie<\/i>\u201d do Nagrody Literackiej Nike, edycji 2012.<\/p>\n
Enerdowce i inne ludzie<\/i> zawiera zbi\u00f3r kilku opowiada\u0144, kt\u00f3rych bohaterami s\u0105 Rainer, Uta, Dieter i Uwe. Brygida Helbig na tle przemian spo\u0142eczno-politycznych Niemiec, przedstawia historie \u017cycia Niemc\u00f3w wychowanych przed upadkiem muru berli\u0144skiego oraz ich zagmatwane koleje losu po jego upadku. Bohaterk\u0105 opowiada\u0144 jest tak\u017ce bli\u017cej nieokre\u015blona, nieznana z imienia i nazwiska kobieta, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna \u015bmia\u0142o uto\u017csamia\u0107 z Brygid\u0105 Helbig. Autorka dzieli si\u0119 swoimi do\u015bwiadczeniami zwi\u0105zanymi z wyjazdem i \u017cyciem w NRD oraz opisuje spos\u00f3b w jakim by\u0142a traktowana polska emigrantka za granic\u0105.<\/p>\n
Ksi\u0105\u017cka Brygidy Helbig porusza przemilczany w polskiej literaturze temat nier\u00f3wnego traktowania enerdowskich Niemc\u00f3w po upadku muru berli\u0144skiego. Poruszaj\u0105c tak ma\u0142o znany temat, autorka z pewno\u015bci\u0105 zaskoczy niejednego czytelnika, obalaj\u0105c tym samym dobrze funkcjonuj\u0105cy mit bezbolesnych przemian jakie zasz\u0142y w Niemczech. Helbig pokazuje, \u017ce r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy wschodnimi i zachodnimi Niemcami to nie tylko przepa\u015b\u0107 gospodarcza, to przede wszystkim gorsze traktowanie enerdowc\u00f3w jako obywateli drugiej kategorii. Wobec braku znaku r\u00f3wno\u015bci mi\u0119dzy stronami, mo\u017cna wywnioskowa\u0107, \u017ce \u201ejedno\u015b\u0107\u201d Niemiec funkcjonuje tylko jako termin umowny, kt\u00f3ry nie ma za wiele wsp\u00f3lnego z rzeczywisto\u015bci\u0105. W gwoli \u015bcis\u0142o\u015bci nale\u017cy przypomnie\u0107, \u017ce zjednoczenie Niemiec z punktu widzenia historii by\u0142o faktyczn\u0105 aneksj\u0105 wschodnich land\u00f3w przez RFN, jak si\u0119 p\u00f3\u017aniej okaza\u0142o \u2013 z \u017c\u0105daniem ca\u0142kowitej asymilacji.<\/p>\n
Pozytywnym zaskoczeniem jest dla mnie spos\u00f3b z jakim Brygida Helbig potraktowa\u0142a temat zjednoczenia Niemiec i losu enerdowc\u00f3w. Zazwyczaj z du\u017c\u0105 doz\u0105 ostro\u017cno\u015bci podchodz\u0119 do ksi\u0105\u017cek nawi\u0105zuj\u0105cych do historii najnowszej, poniewa\u017c niezabli\u017anione rany wci\u0105\u017c wywo\u0142uj\u0105 wiele emocji, przez co zbyt nachalnie przemycane s\u0105 w takich ksi\u0105\u017ckach pogl\u0105dy i interpretacje. Autorka z \u017celazn\u0105 konsekwencj\u0105 wystrzega si\u0119 opowiadania za kt\u00f3r\u0105kolwiek ze stron. Ksi\u0105\u017cka \u201eEnerdowce i inne ludzie<\/i>\u201d zupe\u0142nie pozbawiona jest znamion tendencyjno\u015bci, bowiem wydarzenia natury politycznej maj\u0105 charakter pozbawionej interpretacji suchej relacji.<\/p>\n
Najwi\u0119cej trudu Brygida Helbig zada\u0142a sobie w jak najwierniejszym odwzorowaniu charakter\u00f3w i postaw ludzi, skupiaj\u0105c si\u0119 przede wszystkim na ich rozterkach oraz uczuciach. Przedstawiane postawy ludzi s\u0105 godne zar\u00f3wno pochwa\u0142y jak i nagany, jednak tutaj tak\u017ce Helbig wstrzymuje si\u0119 od dokonywania jakichkolwiek ocen, osi\u0105gaj\u0105c w ten spos\u00f3b swoiste epoch\u00e9. W zamian za to, cz\u0119sto ucieka si\u0119 do humoru, formu\u0142uje zabawne puenty, sprawnie pos\u0142uguje si\u0119 ironi\u0105, nie szcz\u0119dz\u0105c sobie przy tym szczypty czarnego humoru. Penetruj\u0105c zakamarki duszy bohater\u00f3w opowiada\u0144, wykazuje si\u0119 empati\u0105 i wra\u017cliwo\u015bci\u0105 na ludzk\u0105 krzywd\u0119. Podejmuje trud dotarcia do ukrywanych pragnie\u0144 oraz poszukuje wypieranych pod\u015bwiadomie uczu\u0107. Poddaj\u0105c analizie mechanizmy obronne przed frustracj\u0105, stara si\u0119 zrozumie\u0107 pobudki zachowa\u0144 enerdowc\u00f3w.<\/p>\n
Opowiadania napisane s\u0105 w bardzo chaotycznym stylu, dzi\u0119ki czemu otrzymujemy chocia\u017c namiastk\u0119 uczu\u0107 jakie targa\u0142y enerdowcami, kiedy ich uporz\u0105dkowany \u015bwiat niespodziewanie stan\u0105\u0142 na g\u0142owie i run\u0105\u0142 z hukiem z chwil\u0105 gdy NRD znikn\u0119\u0142o z mapy \u015bwiata. Kr\u0119te, niekiedy tragiczne koleje losu bohater\u00f3w, obna\u017caj\u0105 kruch\u0105 i w\u0105t\u0142\u0105 konstrukcj\u0119 cz\u0142owieka, gdy targany wiatrem zmian zatraca poczucie przynale\u017cno\u015bci i to\u017csamo\u015bci, otrzymuj\u0105c w zamian bezu\u017cyteczn\u0105 w tym przypadku wolno\u015b\u0107. Zagubiony i pozbawiony to\u017csamo\u015bci cz\u0142owiek, jedyne co potrafi zrobi\u0107 to zamieni\u0107 wolno\u015b\u0107 na bezradno\u015b\u0107, nie staj\u0105c si\u0119 tym samym wygranym, lecz niestety ofiar\u0105 przemian.<\/p>\n
Opowiadania zawarte w Enerdowce i inne ludzie<\/i> pod pewnymi wzgl\u0119dami dotycz\u0105 nie tylko enerdowc\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c og\u00f3lnej kondycji cz\u0142owieka. Zachodz\u0105ce w drodze rewolucji przemiany mog\u0105 zmieni\u0107 ustr\u00f3j, lecz nie s\u0105 w stanie r\u00f3wnie szybko zmieni\u0107 ludzi. Tak jak drzewo zakorzenione jest w ziemi, tak cz\u0142owiek jest istot\u0105 zakorzenion\u0105 w tradycji i przyzwyczajeniach. Opowiadania r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105, lecz wsp\u00f3lnym dla nich wszystkich motywem przewodnim jest ukazanie si\u0142y ludzkich przyzwyczaje\u0144. Helbig udowadnia, \u017ce najwi\u0119kszym nieszcz\u0119\u015bciem dla cz\u0142owieka s\u0105 rewolucje, poniewa\u017c to w\u0142a\u015bnie z ich powodu wyuczone zachowania przestaj\u0105 by\u0107 adekwatne do nowych regu\u0142 panuj\u0105cych w zrewolucjonizowanym \u015bwiecie.<\/p>\n
Na sam koniec, chcia\u0142bym poleci\u0107 wszystkim czytelnikom zbi\u00f3r opowiada\u0144 Brygidy Helbig Enerdowce i inne ludzi<\/i>\u201d. Bez dw\u00f3ch zda\u0144 zas\u0142u\u017cona nominacja do Nike. Jedynym mankamentem jaki przychodzi mi do g\u0142owy jest d\u0142ugo\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cki… mog\u0142aby by\u0107 znacznie d\u0142u\u017csza. Szczeg\u00f3ln\u0105 warto\u015b\u0107 przedstawiaj\u0105 dla mnie ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3re anga\u017cuj\u0105 intelektualnie, rzucaj\u0105 na sprawy nowe \u015bwiat\u0142o oraz pozostaj\u0105 w g\u0142owie tak\u017ce po przeczytaniu. Ksi\u0105\u017cka Brygidy Helbig spe\u0142ni\u0142a wszystkie moje wymagania, dlatego na sta\u0142e zago\u015bci na mojej p\u00f3\u0142ce i jestem przekonany \u017ce nie tylko na mojej.<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Przyzwyczajenie drug\u0105 natur\u0105 cz\u0142owieka Sputnik na k\u00f3\u0142kach, Ford karton, Trabi, Zemsta Honeckera, mydelniczka, trampek, skrzydlak \u2013 to \u017cartobliwe okre\u015blenia ju\u017c kultowej marki samochod\u00f3w Trabant. Marzenie wielu wschodnio-niemieckich rodzin oraz szczyt […]<\/p>\n","protected":false},"author":18,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_tec_requires_first_save":true,"_crdt_document":"","pgc_sgb_lightbox_settings":"","_EventAllDay":false,"_EventTimezone":"","_EventStartDate":"","_EventEndDate":"","_EventStartDateUTC":"","_EventEndDateUTC":"","_EventShowMap":false,"_EventShowMapLink":false,"_EventURL":"","_EventCost":"","_EventCostDescription":"","_EventCurrencySymbol":"","_EventCurrencyCode":"","_EventCurrencyPosition":"","_EventDateTimeSeparator":"","_EventTimeRangeSeparator":"","_EventOrganizerID":[],"_EventVenueID":[],"_OrganizerEmail":"","_OrganizerPhone":"","_OrganizerWebsite":"","_VenueAddress":"","_VenueCity":"","_VenueCountry":"","_VenueProvince":"","_VenueState":"","_VenueZip":"","_VenuePhone":"","_VenueURL":"","_VenueStateProvince":"","_VenueLat":"","_VenueLng":"","_VenueShowMap":false,"_VenueShowMapLink":false,"_tribe_blocks_recurrence_rules":"","_tribe_blocks_recurrence_description":"","_tribe_blocks_recurrence_exclusions":"","footnotes":""},"categories":[110],"tags":[],"class_list":["post-8032","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-recenzje-klubowiczow"],"publishpress_future_action":{"enabled":false,"date":"2026-04-16 03:09:03","action":"change-status","newStatus":"draft","terms":[],"taxonomy":"category","extraData":[]},"publishpress_future_workflow_manual_trigger":{"enabledWorkflows":[]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wbp.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8032","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wbp.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wbp.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wbp.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/18"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wbp.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8032"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/wbp.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8032\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12888,"href":"https:\/\/wbp.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8032\/revisions\/12888"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wbp.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8032"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wbp.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8032"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wbp.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8032"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}